เทคนิคการดูแลรักษากรอบแว่นและเลนส์แว่นตา ให้ใช้ได้งานยาวนาน

 

หมออุ๊ยเองนะคะ วันนี้หมออยากชวนคุยเรื่องใกล้ตัวมาก ๆ แต่หลายคนอาจมองข้ามไป อย่างการดูแลกรอบแว่นและเลนส์แว่นตาค่ะ เพราะหมอเองก็เจอคนไข้จำนวนไม่น้อยที่เลือกเลนส์ดีมาก ลงทุนกับเทคโนโลยีเต็มที่ แต่ผ่านไปไม่นานเลนส์เป็นรอย เคลือบลอก หรือกรอบบิดเบี้ยวเพราะดูแลผิดวิธี ทั้งที่จริง ๆ แล้วถ้าดูแลอย่างถูกต้อง จะสามารถอยู่กับเราได้นานมาก และยังให้ภาพที่คมชัดเหมือนวันแรก ๆ บทความนี้หมอขอแนะนำเคล็ดลับง่าย ๆ จะมือเก่า หรือมือใหม่เพิ่งใช้แว่น ก็ทำตามได้ไม่ยากเลยค่ะ

 

กรอบแว่น และเลนส์แว่นตา คืออะไร?

 

หลายคนอาจทราบอยู่แล้ว ว่าแว่นตาเป็นอุปกรณ์ที่เข้ามาช่วยให้ดวงตาทำงานได้ดี ช่วยแก้ปัญหาสายตาสั้น ยาว เอียง หรือแก้โรคทางตา เช่น แว่นช่วยตาแห้ง แว่นตาตาบอดสี ฯลฯ ได้เป็นอย่างดี ซึ่งแว่นตาหนึ่งอัน มีส่วนประกอบหลัก ๆ ที่สำคัญ 2 ส่วน คือ

• “เลนส์แว่นตา” คือส่วนที่ทำหน้าที่ปรับโฟกัสแสง แก้ไขค่าสายตา เพื่อให้ภาพตกพอดีที่จอประสาทตา ทำให้เรามองเห็นได้ชัด ไม่ว่าจะเป็นสายตาสั้น ยาว หรือเอียง เลนส์จึงเป็นหัวใจหลักของคุณภาพการมองเห็นค่ะ ในปัจจุบันมีเลนส์ให้เราเลือกหลายแบบเลยค่ะ เช่น เลนส์โปรเกรสซีฟ เลนส์โพลาไรซ์ เลนส์มัลติโค๊ต ฯลฯ ซึ่งเลนส์แต่ละแบบถูกดีไซน์มาให้แก้ไขปัญหาสายตาที่ต่างกัน หากไม่มั่นใจสามารถปรึกษาร้านตัดแว่นโดยจักษุแพทย์ ก่อนเลือกเลนส์ที่เหมาะสมได้ค่ะ 
  
  
• กรอบแว่น คือโครงสร้างที่ยึดเลนส์ให้อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องพอดีกับดวงตา ช่วยกำหนดระยะ ความเอียง และความมั่นคงของเลนส์ ถ้ากรอบไม่พอดี บิดงอ หรือเอียง แม้จะตรวจวัดสายตาแบบละเอียด หรือเลนส์จะคำนวณมาดีแค่ไหน ภาพก็อาจเพี้ยนหรือใส่แล้วไม่สบายตาได้เช่นกันค่ะ

 

 

ก่อนตัดแว่น หมอมักบอกคนไข้เสมอว่าเลนส์คือ “ตัวแก้ปัญหาสายตา” และกรอบคือ “ตัวพยุงและจัดตำแหน่งให้เลนส์ทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ” ดังนั้นทั้งสองส่วนต้องทำงานสัมพันธ์กัน ถ้าเลนส์ดีแต่กรอบไม่เหมาะสม ผลลัพธ์ก็ไม่เต็มร้อย ในทางกลับกันกรอบที่ดีแต่เลนส์ไม่ตรงค่าสายตา ก็แก้ไขปัญหาค่าสายไม่ได้เช่นกัน

ดังนั้นแว่นตาไม่ใช่แค่ของใช้หรือแฟชั่น แต่เป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่ต้องเลือกอย่างเหมาะสมทั้ง กำลังเลนส์ และโครงสร้างกรอบ เพื่อให้เราได้การมองเห็นที่ชัด สบาย และปลอดภัยในระยะยาวค่ะ  

 

วิธีดูแลรักษาเลนส์แว่นตา สำหรับมือใหม่ ให้คมชัด สบายตา

 

เลนส์แว่นตาในปัจจุบันมีโครงสร้างหลายชั้น ทั้งชั้นแข็งกันรอย (Hard coat) ชั้นมัลติโค๊ตลดแสงสะท้อน (Multi-coating) และบางรุ่นมีชั้นกรองแสงสีฟ้า หรือชั้นป้องกันรังสี UV ดังนั้นการดูแลที่ถูกต้องจึงสำคัญ เพราะหากดูแลไม่เป็น ทำความสะอาดผิดวิธี อาจทำให้ชั้นเคลือบเสื่อม มองไม่คมชัด และอายุการใช้งานสั้นลงได้ หมอเลยมีเคล็ดลับง่าย ๆ มาบอกต่อกันค่ะ

 

สวมแว่นและถอดแว่นด้วยมือสองข้าง

 

การใช้มือสองข้างจับบริเวณขาแว่นพร้อมกัน จะช่วยกระจายน้ำหนักและแรงกดแบบพอดี ช่วยลดโอกาสที่กรอบจะบิดงอได้มากเลยค่ะ ขณะเดียวกันหากใช้มือเดียวถอดบ่อย ๆ โครงสร้างกรอบอาจเอียง ทำให้เลนส์แว่นตาไม่อยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม ส่งผลต่อคุณภาพการมองเห็น โดยเฉพาะในแว่นตาโปรเกรสซีฟที่ต้องการความแม่นยำของตำแหน่งสูงมาก

 

ทำความสะอาดเลนส์แว่นตาอย่างทะนุถนอม

• ล้างเลนส์ด้วยน้ำสะอาดไหลผ่านก่อน เพื่อชะล้างฝุ่น และสิ่งสกปรก
  
• ใช้น้ำยาทำความสะอาดเลนส์โดยเฉพาะ
  
• ใช้นิ้วนวดวนเบา ๆ และห้ามใช้แปรงขัดเด็ดขาด จากนั้นล้างออกด้วยน้ำสะอาด
  
• ซับด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์
  

ซึ่งการเช็ดเลนส์ทันทีโดยไม่ล้าง อาจทำให้ฝุ่นเสียดสีกับผิวเลนส์และเกิดรอยขีดข่วนเล็ก ๆ สะสมได้ค่ะ

  

 

หลีกเลี่ยงความร้อนที่ส่งผลต่อโครงสร้างเลนส์แว่นตา

 

เลนส์ส่วนใหญ่ทำจากวัสดุเรซินคุณภาพสูง ซึ่งไวต่ออุณหภูมิ ความร้อนจัดอาจทำให้ชั้นเคลือบแตกร้าว เกิดฝ้า หรือเสื่อมสภาพเร็วขึ้น เช่น การวางแว่นใกล้เตาอบ ไดร์เป่าผม หรือกลางแดดจัดเป็นเวลานาน หรือแม้แต่ในรถที่จอดกลางแจ้ง นอกจากนี้ยังทำให้กรอบแว่นตาแบบพลาสติก เกิดการบิดงอได้ด้วยค่ะ

 

เช็ดเลนส์แว่นตาด้วยผ้าที่เหมาะสมเท่านั้น

ในระหว่างวัน หากต้องการเช็ดแว่นตา แนะนำว่าควรใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์สำหรับเช็ดเลนส์โดยเฉพาะ หลีกเลี่ยงการใช้ชายเสื้อ กระดาษทิชชู่ หรือกระดาษชำระ เพราะเส้นใยหยาบสามารถทำให้เกิดรอยได้

 

เก็บแว่นตาไว้ในกล่องเสมอ

ไม่ว่าจะพกพาหรือไม่ได้ใช้งาน ควรเก็บในกล่องแข็งที่ปิดสนิท เพื่อลดแรงกระแทกและป้องกันรอยขีดข่วน

 

 

 

ไม่วางหน้าเลนส์แว่นตาคว่ำลงบนพื้นผิว

การวางคว่ำ เป็นสาเหตุสำคัญเลยค่ะ ที่ทำให้ผิวเลนส์สัมผัสพื้นโดยตรง เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดรอย แม้พื้นผิวจะดูเรียบก็ตาม

หลีกเลี่ยงสารเคมีที่อาจทำลายผิวเลนส์แว่นตา

เช่น แอลกอฮอล์เข้มข้น น้ำหอม สเปรย์ฉีดผม คลอรีน สารเหล่านี้อาจทำปฏิกิริยากับชั้นเคลือบ ทำให้เกิดคราบหรือผิวด่าง

 

  

วิธีดูแลเลนส์แว่นตาเพิ่มเติม ที่หมออุ๊ยอยากแนะนำ

 

นอกจากวิธีพื้นฐานที่หมอแนะนำไปก่อนหน้านี้ ยังมีรายละเอียดเล็ก ๆ ที่หลายคนมองข้าม แต่มีผลต่ออายุการใช้งานของเลนส์แว่นตาและกรอบแว่นในระยะยาวค่ะ ไม่ว่าจะเป็น

 

ตรวจเช็กสกรูและความกระชับของกรอบทุก 3–6 เดือน

แว่นตาเป็นอุปกรณ์ที่เราใส่ทุกวัน มีแรงกด แรงดึง และแรงเปิด–ปิดขาแว่นตลอดเวลา สกรูบริเวณบานพับจึงมีโอกาสคลายตัวได้โดยไม่รู้ตัว ถ้าปล่อยไว้นาน ขาแว่นอาจหลวม เอียง หรือในบางกรณีสกรูหลุดหาย ทำให้เลนส์แว่นตาเคลื่อนตำแหน่งจากจุดที่ควรอยู่ ทำให้ภาพไม่คมชัดเหมือนเดิม โดยเฉพาะในคนที่ใช้เลนส์โปรเกรสซีฟหรือค่าสายตาสูง หมอแนะนำให้เข้ามาตรวจเช็กและขันสกรู ปรับตั้งความกระชับทุก 3–6 เดือน จะช่วยยืดอายุการใช้งานได้มากเลยค่ะ

หลีกเลี่ยงการวางแว่นบนศีรษะ เพราะทำให้ขาแว่นกาง

หลายคนเผลอวางแว่นบนศีรษะเวลาคุยโทรศัพท์หรือทำกิจกรรมอื่น ๆ ซึ่งพฤติกรรมนี้ทำให้ขาแว่นถูกถ่างออกกว้างกว่าปกติซ้ำ ๆ ผลคือกรอบเสียทรง ขาแว่นกาง ใส่แล้วหลวม หรือไหลลงจากสันจมูกง่ายขึ้น และเมื่อกรอบเปลี่ยนรูป ตำแหน่งเลนส์แว่นตาก็จะเปลี่ยนตามไปด้วย ดังนั้น หมอแนะนำให้ถอดแล้วเก็บในกล่องดีกว่าค่ะ

 

 

 

หากเลนส์มีคราบฝังแน่น ควรนำเข้าร้านเพื่อทำความสะอาดด้วยเครื่อง Ultrasonic

บางครั้งเลนส์แว่นตาอาจมีคราบมันหรือคราบสกปรกสะสมตามขอบเลนส์หรือซอกกรอบ ที่ล้างเองแล้วไม่ออก การใช้เครื่องทำความสะอาดระบบคลื่นเสียงความถี่สูง (Ultrasonic) จะช่วยสลายคราบในจุดเล็ก ๆ ที่เราล้างเองไม่ได้ ซึ่งลดความเสี่ยงต่อการเกิดรอยขีดข่วนบนผิวเลนส์ และหมอไม่แนะนำให้ใช้ของมีคมหรือพยายามแคะคราบเอง เพราะอาจทำให้ชั้นเคลือบของเลนส์เสียหายได้ค่ะ

อย่าพยายามปรับดัดกรอบเอง เพราะอาจทำให้โครงสร้างเสียสมดุล

กรอบแว่น โดยเฉพาะกรอบโลหะหรือไทเทเนียม ต้องใช้เทคนิคและเครื่องมือเฉพาะในการดัดปรับ หากดัดผิดจุด อาจทำให้แรงกดไม่สมดุล โครงสร้างบิดงอ หรือเลนส์หลุดจากร่องกรอบได้ ซึ่งบางครั้งคนไข้รู้สึกว่าแว่นเอียงเล็กน้อย แล้วพยายามดัดเอง ผลคือเอียงหนักกว่าเดิม และตำแหน่งเลนส์แว่นตาคลาดเคลื่อนจนใส่แล้วเวียนศีรษะ ดังนั้นถ้าใส่แว่นแล้วรู้สึกไม่พอดี หมอแนะนำให้นำเข้ามาปรับโดยผู้เชี่ยวชาญ ใช้เวลาไม่นาน และปลอดภัยกว่ามากค่ะ

 

 

 

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการดูแลเลนส์แว่นตา

Q1: ใช้แอลกอฮอล์เช็ดเลนส์แว่นตาได้ไหม?

A: หมอไม่แนะนำค่ะ โดยเฉพาะแอลกอฮอล์เข้มข้น เพราะอาจทำลายชั้นเคลือบเลนส์ในระยะยาว ควรใช้น้ำยาทำความสะอาดสำหรับเลนส์โดยเฉพาะจะปลอดภัยกว่า

Q2: ล้างเลนส์แว่นตาด้วยน้ำยาล้างจานได้หรือไม่?

A: บางสูตรที่อ่อนโยนอาจพอใช้ได้เป็นครั้งคราวค่ะ แต่แนะนำว่าไม่ควรใช้เป็นประจำ เพราะสารบางชนิดอาจกัดชั้นเคลือบจนเกิดความเสียหาย หมอแนะนำผลิตภัณฑ์เฉพาะทางค่ะ

Q3: เลนส์เป็นรอยเล็ก ๆ แก้ไขได้ไหม?

A: รอยที่เกิดบนชั้นเคลือบส่วนใหญ่ ไม่สามารถขัดออกได้โดยไม่ทำลายผิวเลนส์เพิ่ม หากรอยรบกวนการมองเห็น อาจต้องพิจารณาเปลี่ยนเลนส์ค่ะ

Q4: ควรเปลี่ยนเลนส์แว่นตาทุกกี่ปี?

A: โดยทั่วไป ประมาณ 1–2 ปี ก็สามารถตรวจวัดสายตาเพื่อเปลี่ยนเลนส์ใหม่ได้ หรือเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงค่าสายตา มองไม่คมชัด หรือเลนส์เริ่มเสื่อมสภาพ ก็เปลี่ยนได้เช่นกันค่ะ

Q5: ทำไมเลนส์ดูหมองทั้งที่ไม่มีรอยชัดเจน?

A: อาจเกิดจากชั้นเคลือบเสื่อมสภาพจากความร้อนหรือสารเคมีสะสม หมอแนะนำให้นำมาตรวจประเมินสภาพเลนส์ค่ะ

 

 

   

  

 

   

 

 

 

 

สาขาของเรา