สายตาสั้นตอนกลางคืน คืออะไร? อาการที่หลายคนเป็นแต่ไม่รู้ตัว
แพทย์หญิง วชิรา สนธิไชย (หมออุ๊ย)
สายตาสั้นตอนกลางคืน คืออะไร? อาการที่หลายคนเป็นแต่ไม่รู้ตัว
หมออุ๊ยเองนะคะ ... ทุกวันนี้หมอสังเกตว่า คนไข้หลายคนเริ่มมีคำถามคล้าย ๆ กันว่า ทำไมตอนกลางคืนมองไม่ค่อยชัด ทั้งที่ตอนกลางวันปกติดี? หรือบางคนก็บอกว่าขับรถกลางคืนแล้วไฟฟุ้งมาก กลัวขับผิดช่อง คำถามเหล่านี้น่าสนใจมากทีเดียวค่ะ เพราะจริง ๆ แล้วอาการเหล่านี้พบได้บ่อยมากกว่าที่คิด และส่วนใหญ่ไม่ได้แปลว่าสายตาเพิ่มเสมอไป แต่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่เรียกว่า สายตาสั้นกลางคืน (Night Myopia) ซึ่งเป็นภาวะที่หลายคนเป็นแต่ไม่เคยรู้ตัวมาก่อน วันนี้หมอเลยอยากมาเล่าให้ฟังแบบสบาย ๆ เข้าใจง่าย พร้อมวิธีแก้ไขที่ถูกต้องค่ะ
สายตาสั้นกลางคืน ภาวะที่ทำให้การมองเห็นลดลงในที่แสงน้อย
สายตาสั้นกลางคืน (Night Myopia) เป็นภาวะที่ทำให้การมองเห็นไม่คมชัดเฉพาะในสภาวะแสงน้อย หรือในเวลากลางคืน แม้อาการจะคล้ายคนสายตาสั้นทั่วไป แต่จะพบเฉพาะช่วงค่ำหรือในพื้นที่ที่มีแสงน้อยเท่านั้น ซึ่งตามธรรมชาติร่างกายมนุษย์มักทำกิจกรรมในตอนกลางวัน และพักผ่อนในเวลากลางคืน เลยทำให้หลายคนอาจไม่ได้รู้สึกถึงผลกระทบมากนัก แต่ในปัจจุบันหลายอาชีพและหลายไลฟ์สไตล์ ต้องใช้การมองเห็นในที่มืดมากขึ้น เช่น ขับรถตอนกลางคืน ทำงานกะดึก หรือเดินทางในพื้นที่มีแสงจำกัด
โดยผู้ที่มีภาวะนี้มักสังเกตได้ว่า ขับรถกลางคืนแล้วป้ายทางดูเบลอ ไฟรถและไฟถนนฟุ้งมากกว่าปกติ หรือแว่นที่ใส่ตอนกลางวันรู้สึกว่า “ไม่คมเท่าเดิม” เมื่ออยู่ในที่มืด ภาวะเหล่านี้ล้วนสัมพันธ์กับ สายตาสั้นกลางคืนได้ทั้งสิ้นค่ะ
กลไกการเกิดสายตาสั้นกลางคืน ที่หมออุ๊ยอยากให้เข้าใจ
แม้ภาวะนี้จะถูกกล่าวถึงมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 แต่ปัจจุบันทฤษฎีที่อธิบายได้ดีที่สุดคือเรื่อง Tonic Accommodation หรือ สภาวะพักของระบบเพ่ง (Resting focus of accommodation) ที่เมื่อดวงตาอยู่ในที่มืด ระบบประสาทอัตโนมัติส่วนของการเพ่งจะหยุดการทำงาน เพราะขาดภาพที่ชัดเจนให้โฟกัส ส่งผลให้ดวงตากลับสู่ระดับการเพ่งพื้นฐาน ผลคือเกิดปัญหาสายตาสั้นกลางคืนขึ้นโดยอัตโนมัติ จากงานวิจัยพบว่า 38% ของกลุ่มคนอายุ 16–25 ปี มีภาวะนี้ระดับ –0.75D หรือมากกว่า และคนกว่า 4% มีอาการถึง –2.50D ถือว่าไม่น้อยเลยค่ะ
สาเหตุที่ทำให้เกิดสายตาสั้นกลางคืน
1. การขยายของรูม่านตาในภาวะแสงน้อย
เมื่ออยู่ในที่มืด รูม่านตาจะขยายเพื่อรับแสงมากขึ้น แต่การขยายนี้ทำให้แสงเดินทางเข้าตาด้วยมุมที่แตกต่างกัน
- แสงที่ผ่าน “กลางรูม่านตา” โฟกัสได้คม
- แสงที่ผ่าน “ขอบรูม่านตา” โฟกัสก่อนถึงจอประสาทตา กลายเป็นลักษณะเหมือนสายตาสั้นเพิ่มขึ้น
- ดังนั้นภาพจึงเบลอในที่แสงน้อยค่ะ
2. Spherical Aberration หรือความคลาดทรงกลม
โดยปกติกระจกตาของเรามีความโค้งไม่เท่ากัน เป็นผลให้เมื่อมองในที่แสงสว่างน้อย หรือช่วงกลางคืนรูม่านตาขยายกว้างขึ้น แสงที่ผ่านบริเวณความโค้งต่างกันของกระจกตา ไปรวมกันคนละตำแหน่ง แสงที่เดินทางผ่านส่วนรอบนอกจะไปโฟกัสก่อนจอประสาทตา ทำให้เกิดความฟุ้งและภาพไม่คมชัด โดยเฉพาะตอนกลางคืนที่รูม่านตาขยายมากเป็นพิเศษ
3. การทำงานของเซลล์รับแสง (Photoreceptors) ในภาวะแสงน้อย
Photoreceptors จะทำหน้าที่รับแสงที่ส่งผ่านเข้าในดวงตา และแปลสัญญาณแสงส่งไปที่สมอง ซึ่งในสภาพแสงปกติ ดวงตาของเราจะไวต่อแสงสีเหลือง (ความยาวคลื่นยาว) แต่ในที่มืดเซลล์รับแสงจะไวต่อแสงสีน้ำเงิน (ความยาวคลื่นสั้น) มากกว่า ปัญหาคือ แสงสีน้ำเงินจะเกิดการโฟกัสก่อนถึงจอประสาทตา ดังนั้นสีที่ไวที่สุดตอนกลางคืน จึงเป็นสีที่ “หลุดโฟกัสมากที่สุด” ทำให้มองเห็นไม่คมชัดค่ะ
4. Chromatic Aberration ที่เกี่ยวข้องกับสายตาสั้นกลางคืน
เมื่อ Chromatic Aberration เดินทางผ่านกระจกตา จะเกิดการหักเหเรียงกันตามลำดับความยาวคลื่น โดยแสงที่มีความยาวคลื่นสั้น (แสงสีน้ำเงิน) จะตกก่อนจอประสาทตามากกว่า อีกทั้งช่วงเวลากลางคืนเซลล์รับภาพจะมีความไวต่อแสงความยาวคลื่นสั้นมาก เมื่อมีความไวต่อแสงความยาวคลื่นสั้นมาก และมีการโฟกัสก่อนถึงจอประสาทตาเกิดขึ้น เป็นเหตุผลทำให้สมองแปลภาพไม่คมชัด และเกิดเป็นภาวะสายตาสั้นตอนกลางคืนขึ้นค่ะ
วิธีแก้ปัญหาสายตาสั้นกลางคืน
สำหรับวิธีที่ง่ายที่สุด และตรงจุดที่สุดคือ การตัดแว่นสายตาสั้น โดยเลือกใส่แค่เฉพาะกลางคืน หรือที่ที่มีแสงน้อย และต้องเป็นแว่นที่ตัดที่ร้านแว่นโดยจักษุแพทย์ หรือมีผู้เชี่ยวชาญคอยให้คำแนะนำเท่านั้น ทางคลินิกสายตาหมออุ๊ย เรามีเครื่องมือพิเศษที่ช่วยวัดค่าสายตาทั้งกลางวันและกลางคืนได้ เพื่อให้สามารถตัดแว่นตามค่าสายตาเพื่อแก้ไขปัญหามองไม่ชัดเวลากลางคืนได้แม่นยำมากขึ้น ซึ่งหมอขอแนะนำให้เลือกเลนส์ที่มีคุณสมบัติเหมาะกับภาวะนี้ เช่น
- เลนส์ที่มีการเคลือบผิวมัลติโค้ท (Multicoat) : เพื่อช่วยตัดแสงสะท้อน ลดแสงฟุ้งที่รบกวนการมองเห็น และเพิ่มปริมาณแสงดี ๆ ที่เข้าตา ทำให้มองกลางคืนคมชัดขึ้น
- เลนส์ย้อมสีเหลืองอ่อน : ลดผลของแสงสีน้ำเงินที่ทำให้หลุดโฟกัส แต่ต้องใช้อย่างระมัดระวัง เพราะอาจทำให้สีเพี้ยนได้
- เลนส์ชนิดลดแสงฟุ้งโดยเฉพาะ : บางยี่ห้อมีเลนส์ Anti-Glare Night หรือ Night Driving ที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับผู้ใช้รถกลางคืน
สายตาสั้นกลางคืน ไม่อันตรายจริงไหม?
จริง ๆ แล้วภาวะนี้ ไม่ใช่โรคที่อันตราย และไม่ทำให้สายตาเสื่อมลงในระยะยาวค่ะ แต่สามารถทำให้เกิดความเสี่ยงในชีวิตประจำวันได้ เช่น
- ขับรถผิดเลนเพราะเห็นไม่ชัด
- ประเมินระยะรถคันหน้าไม่แม่น
- มองป้ายจราจรไม่ชัด
- เห็นแสงฟุ้งจนรู้สึกรบกวน
ดังนั้นภาวะสายตาสั้นกลางคืน อาจเรียกว่า “ไม่อันตราย แต่ส่งผลต่อความปลอดภัยได้” โดยเฉพาะผู้ที่ขับรถกลางคืนบ่อย ๆ การแก้ไขปัญหาด้วยการสวมแว่นตาจากร้านตัดแว่น จึงเป็นทางเลือกที่ช่วยเพิ่มความอุ่นใจได้มากเลยทีเดียว
FAQ: ปัญหาที่พบบ่อยเกี่ยวกับสายตาสั้นกลางคืน
Q1: สายตาสั้นกลางคืนคือสายตาสั้นเพิ่มหรือไม่?
A: ไม่ใช่ค่ะ สายตาสั้นกลางคืน จะเป็นภาวะที่เกิดเฉพาะในที่มืด หรือที่ที่แสงน้อยเท่านั้น จะไม่ได้ทำให้ค่าสายตาจริงเพิ่มขึ้นค่ะ
Q2: เด็กเป็นสายตาสั้นกลางคืนได้ไหม?
A: ในเด็กส่วนใหญ่จะพบปัญหาสายตาสั้นทั่วไป หรือสายตาสั้นเทียมมากว่า แต่ภาวะสายตาสั้นกลางคืนจะพบได้น้อยกว่าในวัยรุ่นและผู้ใหญ่ แต่ทั้งนี้ก็สามารถเกิดขึ้นได้เช่นกัน
Q3: ควรตัดแว่นเพิ่มสำหรับใส่ตอนกลางคืนไหม?
A: หากมาพบหมอตาแล้วตรวจเจอภาวะดังกล่าวจริง ๆ หมอแนะนำให้ตัดแว่นเพิ่มค่ะ โดยเฉพาะถ้าต้องทำกิจกรรม หรือขับรถกลางคืนบ่อย ๆ ยิ่งช่วยเพิ่มความปลอดภัยได้ดีเลยค่ะ
Dr.Ouise Eye Clinic
คลินิกจักษุครบวงจร กรุงเทพ-รังสิต / ปทุมธานี / รามอินทรา (แฟชั่นไอส์แลนด์)
บริการ ตรวจสุขภาพตา,ตรวจวัดสายตา, แก้ไข สายตาสั้น, สายตายาว, ตัดแว่น, ตัดเลนส์โปรเกรสซีฟ, แว่นชะลอสายตาสั้นในเด็ก นำโดย (หมออุ๊ย) จักษุแพทย์ เฉพาะทาง และ ทีมนักทัศนมาตร
นัดหมาย หรือปรึกษาเพิ่มเติม : LINE
บทสรุป
ภาวะสายตาสั้นกลางคืน (Night Myopia) เป็นภาวะที่ทำให้มองเห็นไม่คมชัดเฉพาะในที่มืด เกี่ยวข้องกับระบบเพ่ง การขยายของรูม่านตา การทำงานของเซลล์รับแสง และความแตกต่างของตำแหน่งโฟกัสของแสงแต่ละสี แม้ไม่ใช่โรคอันตราย แต่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและความปลอดภัย โดยเฉพาะผู้ที่ต้องขับรถกลางคืน ดังนั้นการตรวจวัดสายตาอย่างละเอียด และเลือกเลนส์ที่เหมาะสม จะสามารถช่วยแก้ไขได้อย่างมีประสิทธิภาพค่ะ
หากสงสัยว่าจริง ๆ แล้ว คุณกำลังมีภาวะสายตาสั้นกลางคืนหรือไม่ หมอแนะนำให้มาตรวจอย่างละเอียด ที่ Dr.Ouise Eye Clinic (หมออุ๊ย) คลินิกศูนย์เลนส์แว่นตาโปรเกรสซีฟและเลนส์ชะลอสายตาสั้นในเด็ก เรามีครบทั้งจักษุแพทย์ นักทัศนมาตรผู้เชี่ยวชาญ เครื่องมือที่ได้มาตรฐาต รวมถึงเลนส์สำหรับแก้ไขปัญหาการมองเห็นทุกประเภท พร้อมแนะนำเลนส์ที่เหมาะกับการใช้งานแบบเฉพาะบุคคล เพื่อให้คุณได้การมองเห็นที่คมชัดที่สุดในทุกช่วงเวลา
จักษุแพทย์เฉพาะทางด้านการแก้ไขปัญหาสายตาและเลนส์โปรเกรสซีฟ
แพทย์หญิงวชิรา สนธิไชย (หมออุ๊ย)
- จักษุแพทย์เฉพาะทาง อนุสาขากระจกตาและแก้ไขค่าสายตา (Cornea and Refractive surgery)
- ชำนาญด้านการรักษาโรคตา เช่น โรคตาแห้ง โรคกระจกตาโก่งย้วย และการแก้ไขปัญหาค่าสายตาผิดปกติ
ด้วยการจ่ายเลนส์แว่นสายตา เลเซอร์แก้ไขค่าสายตา เช่น เลสิก ผ่าตัดใส่เลนส์เสริม
จากที่คุณหมอมีประสบการณ์กว่า 10 ปี กับผู้ป่วยที่มีปัญหาด้านค่าสายตาผิดปกติรวมถึงโรคตา - ประกอบกับทางบ้านคุณหมอเองมีกิจการด้านแว่นตา จึงทำให้หมอเองนำความชำนาญทั้ง 2 ด้านมาผสานกัน
ก่อตั้งเป็น "ร้านแว่นตา Dr. Ouise Eye Specialist" เน้นการจ่ายเลนส์แว่นตาที่เหมาะสมกับปัญหาสุขภาพตาเฉพาะบุคคล เพื่อให้การมองเห็นที่ชัดเจนและสบายตา โดยมีเป้าหมายขอเป็นด่านแรกในการดูแลแบบองค์รวมสุขภาพตาเบื้องต้นให้กับชาวไทย เข้าถึงการตรวจตา โดยไม่ต้องไปถึงโรงพยาบาล
ประวัติการศึกษา
- แพทยศาสตร์บัณฑิต ศิริราชพยาบาล, มหาวิทยาลัยมหิดล
- วุฒิบัตรสาขาจักษุวิทยา, คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลธรรมศาสตร์, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
- วุฒิบัตรอนุสาขากระจกตา และผ่าตัดแก้ไขค่าสายตา, คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี, มหาวิทยาลัยมหิดล
ปัจจุบัน
- อาจารย์จักษุแพทย์ หน่วยกระจกตาและผ่าตัดแก้ไขค่าสายตา โรงพยาบาลรามาธิบดี
- ผู้ก่อตั้ง Dr.Ouise Eye Clinic และ Dr.Ouise Eye Specialist
- ทีมบริหาร ร้านแว่นตา the NEXT
สาขาของเรา
DR.OUISE EYE CLINIC
ที่ตั้ง: ซอยพหลโยธิน 92 ตำบลประชาธิปัตย์
อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี 12130
เวลาเปิดปิด: 10.0018.00 น.
โทร: 090-224-5168
DR.OUISE EYE SPECIALIST
ที่ตั้ง: ห้าง Fashion Island ชั้น 2 ห้องเลขที่ 2040B
เลขที่ 587,589,589/7-9 ถนนรามอินทรา แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กทม 10230
เวลาเปิดปิด: 10.0022.00 น.
โทร: 095-386-6361
