สัญญาณอันตราย! เด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว เกิดจากอะไร?

สวัสดีค่ะ หมออุ๊ยเองนะคะ... ปัจจุบันหมอพบว่าเด็กมีภาวะสายตาสั้นตั้งแต่อายุน้อย มากขึ้นเรื่อย ๆ และในเด็กบางคนค่าสายตาอาจเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จนคุณพ่อคุณแม่หลายคนเริ่มกังวลว่าเกิดจากอะไร และอันตรายหรือไม่ บทความนี้หมอเคลียร์ให้เข้าใจ พร้อมแนวทางการดูแล เพื่อให้ผู้ปกครองคลายกังวลกันค่ะ

ภาวะเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว คืออะไร?

สิ่งที่หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่เข้าใจ คือ “สายตาสั้น” ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการมองเห็นไม่ชัดเท่านั้น แต่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างของดวงตาโดยตรง เพราะเมื่อกระบอกตายาวมากขึ้นเรื่อย ๆ ผนังลูกตาจะบางลง และอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคตาในอนาคต เช่น

• จอประสาทตาเสื่อม
  
• จอประสาทตาหลุดลอก
  
• ต้อหิน
  
• ต้อกระจกเร็วกว่าปกติ
  

สาเหตุที่ทำให้เด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว

1.  ใช้สายตาระยะใกล้มากเกินไป จนเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว

ปัจจุบันเด็กใช้เวลากับหน้าจอมากขึ้น ทั้งมือถือ แท็บเล็ต คอมพิวเตอร์ รวมถึงการเรียนออนไลน์ เมื่อดวงตาต้องเพ่งระยะใกล้ตลอดเวลา กล้ามเนื้อตาจะทำงานหนักมากขึ้น หากไม่มีการพักสายตาที่เหมาะสม อาจส่งผลให้สายตาสั้นเพิ่มเร็วได้

โดยเฉพาะพฤติกรรมเหล่านี้ที่หมอมักพบในเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว

• ดูมือถือในระยะใกล้มาก
  
• เล่นเกมต่อเนื่องหลายชั่วโมง
  
• อ่านหนังสือในที่ที่แสงสว่างไม่พอ
  
• ใช้หน้าจอก่อนนอนเป็นประจำ
  
• ไม่พักสายตาระหว่างเรียน

แม้หน้าจอจะไม่ได้เป็น “สาเหตุเดียว” ของสายตาสั้น แต่การใช้สายตาใกล้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้สายตาสั้นเพิ่มเร็วขึ้นได้ค่ะ

2. ขาดกิจกรรมกลางแจ้ง ทำให้เด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็วมากขึ้น

งานวิจัยจำนวนมากพบว่า เด็กที่ทำกิจกรรมกลางแจ้งน้อย มีโอกาสเกิดสายตาสั้นและสายตาสั้นเพิ่มเร็วมากกว่าเด็กที่ได้รับแสงธรรมชาติอย่างเหมาะสม เพราะแสงธรรมชาติมีผลต่อการหลั่งสารบางชนิดในจอประสาทตา ซึ่งช่วยควบคุมการเจริญเติบโตของลูกตา ทำให้กระบอกตาไม่ยาวเร็วเกินไป ดังนั้น เด็กที่ใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่แต่ในอาคาร หรืออยู่กับหน้าจอ อาจมีแนวโน้มสายตาสั้นเพิ่มเร็วมากขึ้นได้

3. พันธุกรรม อีกปัจจัยสำคัญของเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว

หากคุณพ่อหรือคุณแม่มีสายตาสั้น ลูกก็มีโอกาสสายตาสั้นมากขึ้นเช่นกัน โดยเฉพาะในครอบครัวที่มีสายตาสั้นระดับสูง อย่างไรก็ตาม พันธุกรรมไม่ได้หมายความว่าจะ “ป้องกันไม่ได้” เพราะแม้เด็กจะมีความเสี่ยงทางพันธุกรรม แต่การดูแลพฤติกรรมการใช้สายตาอย่างเหมาะสม ก็ยังช่วยลดความเร็วในการเพิ่มของค่าสายตาได้ค่ะ

4. สภาพแวดล้อมในการใช้สายตา ส่งผลต่อเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็วเช่นกัน

สภาพแวดล้อมในการเรียนและการใช้สายตา มีผลต่อความล้าของดวงตาโดยตรง เช่น อ่านหนังสือในที่แสงน้อย นั่งใกล้หน้าจอเกินไป ก้มหน้าอ่านหนังสือนาน ใช้สายตาต่อเนื่องโดยไม่พัก ฯลฯ ซึ่งพฤติกรรมเหล่านี้อาจทำให้ดวงตาเกิดความล้าและเพ่งมากเกินไป เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่สัมพันธ์กับเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็วค่ะ

วิธีชะลอภาวะเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว

1. ลดเวลาหน้าจอ เพื่อช่วยชะลอเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว

หมอไม่ได้หมายความว่า “ห้ามใช้หน้าจอทั้งหมด” เพราะปัจจุบันหลีกเลี่ยงได้ยาก แต่ควรจัดเวลาในการใช้งานอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะเด็กเล็ก ควรจำกัดเวลาหน้าจอ และหลีกเลี่ยงการใช้งานต่อเนื่องเป็นเวลานาน

คุณพ่อคุณแม่อาจช่วยได้โดย

• กำหนดเวลาเล่นมือถือ
  
• ให้พักสายตาเป็นระยะ
  
• เพิ่มกิจกรรมที่ไม่ใช้หน้าจอ
  
• หลีกเลี่ยงการใช้มือถือก่อนนอน
  

2. เพิ่มกิจกรรมกลางแจ้ง ช่วยลดโอกาสเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว

กิจกรรมกลางแจ้งถือเป็นหนึ่งในวิธีธรรมชาติที่ช่วยลดความเสี่ยงของสายตาสั้นได้ดีที่สุด หมอแนะนำให้เด็กออกกลางแจ้งอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะช่วงวัยประถม ซึ่งเป็นช่วงที่สายตาสั้นมักเพิ่มเร็ว แต่หลายครอบครัวอาจกังวลเรื่องแดด แต่จริง ๆ แล้วไม่จำเป็นต้องเป็นกิจกรรมหนักเสมอไป ขอเพียงได้ออกไปรับแสงธรรมชาติอย่างสม่ำเสมอ ในปริมาณที่เหมาะสม ก็มีประโยชน์ต่อดวงตาแล้วค่ะ

หมอมักแนะนำให้เด็กทำกิจกรรมกลางแจ้งอย่างน้อยวันละ 1.5–2 ชั่วโมง เช่น

• วิ่งเล่น
  
• ปั่นจักรยาน
  
• เล่นกีฬา
  
• เดินเล่นสวนสาธารณะ

3. ใช้กฎ 20-20-20 ลดความล้าตาในเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว

กฎง่าย ๆ ที่หมออยากแนะนำ คือ ทุก ๆ 20 นาทีของการมองใกล้ ให้พักสายตาโดยมองไกลประมาณ 20 ฟุต นานอย่างน้อย 20 วินาที แม้จะดูเป็นเรื่องเล็ก แต่วิธีนี้กลับช่วยลดความล้าของกล้ามเนื้อตาได้ดีมาก โดยเฉพาะในเด็กที่เรียนออนไลน์หรือใช้หน้าจอบ่อยค่ะ

4. ตรวจสายตาเป็นประจำ สำคัญมากในเด็ก

เด็กบางคนค่าสายตาเปลี่ยนเร็วมากภายในปีเดียว หากไม่ได้ตรวจติดตาม อาจทำให้ใส่แว่นไม่ตรงค่าสายตา และส่งผลต่อการใช้ชีวิตหรือการเรียนได้ หมอแนะนำให้ตรวจสายตาอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือบ่อยกว่านั้น หากเป็นเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว หรือมีประวัติสายตาสั้นในครอบครัว

เพราะการตรวจสายตาในเด็ก ไม่ได้ดูแค่ “ค่าสายตา” เท่านั้น แต่ที่ร้านตัดแว่นโดยจักษุแพทย์ ยังประเมินสุขภาพตา การทำงานร่วมกันของดวงตา และติดตามการเปลี่ยนแปลงของกระบอกตาอีกด้วยค่ะ

เมื่อไรควรรีบพาเด็กสายตาสั้นเพิ่มเร็ว พบจักษุแพทย์?

หากพบว่าค่าสายตาสั้นเพิ่มขึ้นเร็วกว่าปกติ เช่น เพิ่มมากกว่า -0.50 ถึง -1.00 ไดออปเตอร์ต่อปี ควรเข้ารับการประเมินเพิ่มเติม รวมถึงหากมีอาการเหล่านี้ เช่น

• หยีตาบ่อย
  
• มองกระดานไม่ชัด
  
• ชอบเข้าใกล้หน้าจอ
  
• ปวดตา ปวดหัวบ่อย
  
• ผลการเรียนเปลี่ยนไป (โดยไม่ทราบสาเหตุ)
  
• เปลี่ยนแว่นบ่อยผิดปกติ
  
• ภาพเด็กตรวจสายตา (มีแล้ว)
  

ซึ่งเด็กที่มีปัญหาสายตาสั้นเพิ่มเร็ว ในปัจจุบันมีแนวทางช่วยชะลอสายตาสั้นหลายรูปแบบ โดยแนวทางที่เหมาะสมจะขึ้นอยู่กับอายุ พฤติกรรม และระดับสายตาของเด็กแต่ละคน เช่น

• การใช้ยาหยอดตา Atropine ความเข้มข้นต่ำ (ดูแลภายใต้ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น)
  
• การใช้เลนส์แว่นตาชะลอสายตาสั้น
  
• คอนแทคเลนส์เฉพาะทาง Myopia Controlะ
  
  

สาขาของเรา

DR.OUISE EYE CLINIC

ที่ตั้ง: ซอยพหลโยธิน 92 ตำบลประชาธิปัตย์
อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี 12130

เวลาเปิดปิด: 10.0018.00 น.

โทร: 090-224-5168

DR.OUISE EYE SPECIALIST

ที่ตั้ง: ห้าง Fashion Island ชั้น 2 ห้องเลขที่ 2040B
เลขที่ 587,589,589/7-9 ถนนรามอินทรา แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กทม 10230

เวลาเปิดปิด: 10.0022.00 น.

โทร: 095-386-6361