ตาแห้ง ปัญหากวนใจ ไขสาเหตุ พร้อมวิธีแก้ไข โดยจักษุแพทย์

หมออุ๊ยเองนะคะ... วันนี้หมออยากชวนคุยเรื่อง “โรคตาแห้ง” ปัญหาที่หลายคนเป็นโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะในยุคที่เราใช้สายตากับหน้าจอแทบทั้งวัน คนไข้หลายคนมาหาหมอด้วยอาการแสบตา เคืองตา น้ำตาไหล หรือมองไม่ชัดเป็นพัก ๆ บทความนี้หมอจะพาไปทำความเข้าใจตั้งแต่ต้นเหตุ ไปจนถึงวิธีดูแลรักษาแบบเข้าใจง่าย อ่านจบแล้วจะดูแลดวงตาตัวเองได้ดีขึ้นแน่นอนค่ะ

ตาแห้งคืออะไร? จากมุมมองของจักษุแพทย์

ตาแห้ง (Dry Eye Disease) เป็นโรคที่พบได้บ่อยมากในปัจจุบัน โดยเฉพาะในยุคดิจิทัลที่เราต้องใช้สายตาอย่างหนัก เป็นภาวะที่เกิดจาก “ความไม่เสถียรของฟิล์มน้ำตา” ร่วมกับ “การอักเสบของผิวตา” ซึ่งส่งผลให้ดวงตาไม่สามารถรักษาความชุ่มชื้นได้ตามปกติ

โดยทั่วไปจะแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก คือ

1. ตาแห้งจากการผลิตน้ำตาน้อยลง

ภาวะนี้เกิดจาก “ต่อมน้ำตา” ไม่สามารถผลิตน้ำตาได้เพียงพอต่อความต้องการของดวงตา ส่งผลให้ผิวตาขาดความชุ่มชื้น และเกิดอาการระคายเคืองได้ง่าย จะพบได้บ่อยมากในกลุ่มคนเหล่านี้

• ผู้สูงอายุ ที่ต่อมน้ำตาทำงานลดลงตามวัย
• ผู้ป่วยโรคบางชนิด (กลุ่มโรคภูมิต้านตนเอง) ที่มีผลต่อการทำงานของต่อมน้ำตาโดยตรง ทำให้เกิดภาวะตาแห้งร่วมกับอาการปากแห้งได้
• การใช้ยาบางชนิด เช่น ยาแก้แพ้ ยาขับปัสสาวะ ยารักษาโรคซึมเศร้า ฯลฯ ยากลุ่มเหล่านี้สามารถลดการหลั่งน้ำตา ส่งผลให้เกิดอาการตาแห้งแบบที่หลายคนอาจไม่ทันสังเกตได้เลยค่ะ

ดังนั้น หากมีอาการตาแห้งเรื้อรัง และมีประวัติการใช้ยา ควรแจ้งจักษุแพทย์ทุกครั้ง เพื่อช่วยประเมินหาสาเหตุได้อย่างแม่นยำมากขึ้นะ

2. ตาแห้งจากการระเหยของน้ำตาเร็วเกินไป

เกิดจากน้ำตาระเหยออกจากผิวตาเร็วเกินไป แม้ว่าร่างกายจะยังสามารถผลิตน้ำตาได้ตามปกติ โดยสาเหตุสำคัญที่พบบ่อย คือ

• ความผิดปกติของต่อมไขมันบริเวณขอบเปลือกตา (Meibomian Gland Dysfunction) ซึ่งต่อมไขมันมีหน้าที่สร้างชั้นไขมันของฟิล์มน้ำตา หากทำงานผิดปกติ จะทำให้น้ำตาระเหยเร็วขึ้น ส่งผลให้เกิดอาการตาแห้งเรื้อรัง
  
• ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมก็มีบทบาทอย่างมาก เช่น การอยู่ในห้องแอร์เป็นเวลานาน การนั่งในที่ที่มีลมพัดโดยตรง สภาพอากาศที่แห้ง รวมถึงพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การใส่คอนแทคเลนส์เป็นเวลานาน ซึ่งอาจรบกวนการกระจายตัวของน้ำตา และเพิ่มการระเหยของฟิล์มน้ำตาได้
  
• การกระพริบตาที่ลดลง โดยเฉพาะเวลาจ้องหน้าจอ ทำให้น้ำตาไม่ถูกกระจายอย่างสม่ำเสมอ และระเหยเร็วขึ้นโดยไม่รู้ตัว

Tips น่ารู้ : ฟิล์มน้ำตา 3 ชั้น (หัวใจสำคัญของดวงตา)

ฟิล์มน้ำตา (Tear Film) ไม่ใช่แค่น้ำธรรมดา แต่ประกอบด้วย 3 ชั้นสำคัญ ได้แก่

1. ชั้นไขมัน (Lipid Layer) : เป็นชั้นที่อยู่นอกสุดของดวงตา ช่วยลดการระเหยของน้ำตา หล่อลื่นดวงตาขณะกระพริบ ถ้าชั้นนี้ผิดปกติ น้ำตาจะระเหยเร็วขึ้นกว่าเดิม
   
   
2. ชั้นน้ำ (Aqueous Layer) : เป็นชั้นกลางที่มีความหนาที่สุด ทำหน้าที่เพิ่มความชุ่มชื้น หล่อเลี้ยงผิวตา และยังช่วยล้างสิ่งสกปรกที่เข้าสู่ดวงตา
   
   
3. ชั้นเมือก (Mucin Layer) : ชั้นในสุดที่สัมผัสกับผิวกระจกตา ช่วยให้น้ำตากระจายตัวเกาะบนผิวตาได้ดี และเพิ่มการมองเห็นที่คมชัด

หากชั้นใดชั้นหนึ่งผิดปกติ จะทำให้ฟิล์มน้ำตา “ไม่เสถียร” และเกิดอาการตาแห้งตามมา

สาเหตุของภาวะตาแห้งที่จักษุแพทย์พบบ่อย

ภาวะตาแห้งไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว แต่สามารถเกิดได้จากหลายปัจจัยเลยค่ะ ไม่ว่าจะเป็น

• อายุที่มากขึ้น ทำให้การผลิตน้ำตาลดลง
  
• การขาดวิตามินเอ และโอเมก้า 3 ซึ่งสำคัญต่อสุขภาพผิวตา
  
• โรคประจำตัว เช่น โรคเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ไทรอยด์ หรือ ต้อเนื้อ
  
• ภาวะขาดฮอร์โมนแอนโดรเจน
  
• การได้รับฮอร์โมนเอสโตรเจนในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน
  
• ผู้ที่ใส่คอนแทคเลนส์เป็นประจำ
  
• การใช้ยาบางชนิด เช่น ยาแก้แพ้ ยารักษาซึมเศร้า ยารักษาสิว ยาขับปัสสาวะ ยาคุมกำเนิด ฯลฯ
  
• การผ่าตัด เช่น เลสิก PRK ReLEx
  
• การฉายแสงรักษาโรค
  
• การใช้หน้าจอคอมพิวเตอร์หรือมือถือเป็นเวลานาน (กระพริบตาน้อยลง)

อาการตาแห้งที่จักษุแพทย์ใช้ประเมิน

• ไม่สบายตา หรือมีความรู้สึกเคืองในตา เหมือนมีฝุ่นหรือสิ่งแปลกปลอมอยู่ ทั้งๆที่ไม่มีอะไร
  
• ตาแดง หรือเกิดอาการแพ้แสง ตาสู้แสงไม่ได้ในบางครั้ง
  
• น้ำตาไหล เป็นกลไกชดเชยของดวงตา น้ำตาที่ไหลออกมาเป็นน้ำตาที่ไม่มีคุณภาพค่ะ
  
• มองภาพเบลอเป็นพัก ๆ รวมถึงมีอาการตาล้า ปวดตา โดยเฉพาะตอนใช้หน้าจอนาน 

แนวทางการรักษาตาแห้งตามคำแนะนำของจักษุแพทย์

การรักษาตาแห้งควรเริ่มจากการหาสาเหตุ และตรวจสุขภาพตาเพื่อประเมินความรุนแรงเบื้องต้น โดยจักษุแพทย์

• หลีกเลี่ยงการนั่งในที่ลมโกรก หน้าลมแอร์หรือลมพัดตรงโดยตรง แต่หากมีความจำเป็น หมอแนะนำให้ป้องกันด้วยการใส่แว่นกันลมค่ะ
  
• หากมีการใช้งานหน้าจอเป็นเวลานาน แนะนำพักสายตาแบบ 20-20-20 คือพักสายตาทุก 20 นาที โดยมองไกลในระยะ 20 ฟุต เป็นเวลา 20 วินาที
  
• ลดการใช้ยาที่กระตุ้นให้ตาแห้ง เช่น ยารักษาสิว เพื่อลดโอกาสตาแห้งให้น้อยลงะ

2. การใช้ยาเพื่อรักษา

ยาหยอดตา

• น้ำตาเทียมหยอดตา
  
• ยาลดการอักเสบ เช่น สเตียรอยด์ หรือ กลุ่มยากดภูมิ
  
• ยาละลายสารเมือก
  
• น้ำตาที่เป็นยาสกัดจากเลือดตนเอง (Autologous serum)

ยารับประทาน

• โอเมก้า 3
  
• ยาฆ่าเชื้อ เช่น Tetracycline
  
• ยาลดการอักเสบ
  
• ยากระตุ้นการสร้างน้ำตา

3. การผ่าตัด / การทำหัตถการอื่น ๆ

• อุดท่อน้ำตาด้วยไหมหรือซิลิโคนปลั๊ก
  
• การทำให้ท่อน้ำตาตันถาวร
  
• การเย็บเปลือกตาติดกัน
  
• การแก้ไขภาวะผิดปกติของเปลือกตา เช่น ตาปิดไม่สนิท
  
• การผ่าตัดเพื่อใช้เยื่อหุ้มรกคลุมผิวกระจกตา

4. การรักษาสาเหตุร่วม (รักษาภาวะที่มีส่วนทำให้เกิดอาการตาแห้ง) เช่น

• ต่อมไขมันอุดตันที่เปลือกตา : ประคบอุ่น และทำความสะอาดเปลือกตาอย่างถูกวิธี
  
• ไรขนตา : แนะนำเช็ดเปลือกตาด้วยสารสกัดจาก Tea Tree Oil
  
• มีปัญหาหลับตาไม่สนิท : ใช้เทปช่วยปิดเปลือกตา

อาการตาแห้งอันตรายไหม? คำอธิบายจากจักษุแพทย์

โดยทั่วไปปัญหาตาแห้งไม่ใช่โรคร้ายแรงถึงชีวิตค่ะ แต่หมอก็แนะนำคนไข้ของหมอเสมอว่า “ไม่ควรมองข้าม” เพราะหากปล่อยไว้นาน โดยไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพตาในหลายระดับ

ความอันตรายของภาวะตาแห้ง สามารถแบ่งได้คร่าว ๆ ดังนี้

• ระยะเริ่มต้น มีอาการระคายเคือง แสบตา เคืองตา ส่งผลให้รู้สึกไม่สบายตา และรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
  
• ระยะปานกลาง ฟิล์มน้ำตาเริ่มทำงานไม่เต็มที่ ส่งผลให้มองเห็นไม่ชัดเป็นช่วง ๆ ตาล้า และอาจเริ่มมีการอักเสบของผิวตา
  
• ระยะรุนแรง อาจเกิดแผลที่กระจกตา (Corneal ulcer) ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ และทำให้ปวดตามากขึ้น
  
• ระยะที่มีภาวะแทรกซ้อน หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่การติดเชื้อรุนแรง และส่งผลให้การมองเห็นลดลง หรือในบางรายอาจกระทบต่อการมองเห็นแบบถาวร

หมอแนะนำว่า หากเริ่มมีอาการผิดปกติ ควรเข้ารับการตรวจตา ไม่ว่าจะที่ร้านตัดแว่นโดยจักษุแพทย์ หรือหรือโรงพยาบาล เพื่อวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยลดความเสี่ยงและดูแลดวงตาได้อย่างปลอดภัยมากขึ้นค่ะ

เมื่อไหร่ควรพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจตาแห้ง

แม้อาการตาแห้งในระยะแรกอาจดูไม่รุนแรง แต่หากปล่อยไว้นานโดยไม่ได้รับการประเมินอย่างถูกต้อง อาจทำให้อาการแย่ลงและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ ดังนั้นหากมีอาการต่อไปนี้ แนะนำให้เข้าพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด

• ตาแห้งเรื้อรัง ไม่ดีขึ้น แม้จะพยายามพักสายตาหรือดูแลเบื้องต้นแล้ว แต่อาการยังคงเป็นต่อเนื่อง อาจบ่งบอกถึงภาวะตาแห้งที่ต้องได้รับการรักษาเฉพาะทาง
  
• ใช้น้ำตาเทียมแล้วไม่หาย หากใช้น้ำตาเทียมเป็นประจำแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น อาจมีสาเหตุอื่นร่วม เช่น การอักเสบของผิวตา หรือความผิดปกติของต่อมไขมันที่เปลือกตา
  
• ปวดตา หรือแสบตาผิดปกติ มีอาการรุนแรงขึ้น เช่น ปวด แสบ หรือระคายเคืองมาก อาจเป็นสัญญาณของการอักเสบ หรือมีแผลที่ผิวกระจกตา
  
• มองเห็นไม่ชัด หรือภาพเบลอบ่อย การมองเห็นที่แย่ลงเป็นช่วง ๆ อาจเกิดจากฟิล์มน้ำตาที่ไม่สมบูรณ์ และควรได้รับการประเมินเพื่อป้องกันผลกระทบในระยะยาว
  
• ตาแดงเรื้อรัง หากตาแดงบ่อยหรือเป็นต่อเนื่อง อาจไม่ใช่แค่การระคายเคืองธรรมดา แต่อาจมีภาวะอักเสบแฝงอยู่

สาขาของเรา

DR.OUISE EYE CLINIC

ที่ตั้ง: ซอยพหลโยธิน 92 ตำบลประชาธิปัตย์
อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี 12130

เวลาเปิดปิด: 10.0018.00 น.

โทร: 090-224-5168

DR.OUISE EYE SPECIALIST

ที่ตั้ง: ห้าง Fashion Island ชั้น 2 ห้องเลขที่ 2040B
เลขที่ 587,589,589/7-9 ถนนรามอินทรา แขวงคันนายาว เขตคันนายาว กทม 10230

เวลาเปิดปิด: 10.0022.00 น.

โทร: 095-386-6361